Ο τομέας της Αντρικής Ψυχολογίας αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια με επίκεντρο την επιστημονική υποστήριξη των αντρών και των αγοριών απέναντι στις πολυδιάστατες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν στο σύγχρονο κόσμο. Διορθώνει μια σειρά παρανοήσεων που είχαν επικρατήσει έως πρόσφατα στις κοινωνικές επιστήμες, αποκαθιστώντας την επιστημονική αλήθεια και επιτρέποντας στους άντρες να αξιοποιήσουν ψυχολογικές υπηρεσίες προς όφελός τους. Οι κυριότερες συνεισφορές της αντρικής ψυχολογίας εντοπίζονται στους παρακάτω τομείς:
Αντιμετώπιση των σοβαρών ανισοτήτων στην Υγεία και την Κοινωνία
Οι άνδρες αντιμετωπίζουν βαθιές ανισότητες που απαιτούν εξειδικευμένη προσοχή. Εμφανίζουν δυσανάλογα υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών, αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων, έχουν χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής και παρουσιάζουν μικρότερα ποσοστά υποκειμενικής ευτυχίας. Όλα αυτά υποδηλώνουν χειρότερες συνθήκες ζωής. Μια ψυχολογία προσανατολισμένη στα προβλήματα των αντρών τους προασπίζει, στον κοινωνικό επίπεδο, έναντι του «χάσματος ενσυναίσθησης φύλου» (gender empathy gap), δηλαδή των προκαταλήψεων που κάνουν την κοινωνία να παραβλέπει τα μειονεκτήματα των ανδρών και να τους βλέπει αυστηρά χρησιμοθηρικά, μέσα από το ρόλο τους ως προστάτες, παρά ως ανθρώπινα όντα που αξίζουν συμπάθεια και φροντίδα.
Ανάπτυξη φιλικών προς τους άντρες Θεραπειών
Οι παραδοσιακές υπηρεσίες ψυχικής υγείας χρησιμοποιούν συχνά μια θηλυκοποιημένη προσέγγιση που δίνει προτεραιότητα στην ενδοσκόπηση και τη συζήτηση για τα συναισθήματα. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνδρες, κατά μέσο όρο, προτιμούν πρακτικές λύσεις που είναι προσανατολισμένες στη δράση και στην επίλυση προβλημάτων. Παρ’ όλα αυτά, οι θεραπευτές που ακολουθούν την παραδοσιακή προσέγγιση συχνά αντιμετωπίζουν την τυπική αντρική συμπεριφορά ελέγχου του συναισθήματος προς όφελος της δράσης περισσότερο ως ελάττωμα παρά ως εποικοδομητική στρατηγική, πράγμα που, δικαίως, αποξενώνει τους άντρες. Οι άντρες χρειάζονται θεραπείες φιλικές προς αυτούς, που να σέβονται τα αντρικά πρότυπα, να χρησιμοποιούν την αντρική γλώσσα και τρόπο επικοινωνίας και να είναι εστιασμένες σε λύσεις.
Αντιμετώπιση των ιδιαίτερων ζητημάτων των αντρών στις σχέσεις
• Δυσκολία σύναψης ρομαντικών και σεξουαλικών σχέσεων. Ιδιαίτερα για τους νεότερους, αλλά αυξανόμενα και για τους μεγαλύτερους άντρες, οι δυσκολίες στις σχέσεις είναι παράγοντας που μειώνει σημαντικά την ικανοποίηση που αντλούν από τη ζωή. Το στρες από την έλλειψη σχέσης ή από μη ικανοποιητικές σχέσεις μπορεί να οδηγήσει σε απόσυρση, άγχος ή και κατάθλιψη. Η δυσκολία εύρεσης κατάλληλης συντρόφου οδηγεί πολλούς άντρες να συνάπτουν σχέσεις “από ανάγκη”, ή να παντρεύονται βιαστικά και να καταλήγουν να κάνουν παιδιά με γυναίκες που υπό άλλες συνθήκες δεν θα ήταν επιλογή τους.
• Τα διαζύγια και η γονεϊκή αποξένωση απειλούν ιδιαίτερα επιβαρυντικούς παράγοντες για την ψυχική υγεία των αντρών.
• Πολλοί άνδρες πέφτουν θύματα σωματικής και, ιδιαίτερα, ψυχολογικής βίας (συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου και της απομόνωσης) από τις συντρόφους τους, αλλά δυσκολεύονται να το αναγνωρίσουν ή ντρέπονται να ζητήσουν βοήθεια. Παραμένουν στις κακοποιητικές σχέσεις λόγω της δέσμευσής τους, του φόβου για την ασφάλεια των παιδιών (πράγμα το οποίο, έρευνες δείχνουν ότι όντως λειτουργεί θετικά για τα παιδιά, υπό προϋποθέσεις), ή του φόβου ότι αν φύγουν δεν θα τα ξαναδούν. Επιπλέον, αντιμετωπίζουν δυσπιστία, χλευασμό ή ακόμη και την κατηγορία ότι είναι οι ίδιοι οι δράστες όταν απευθύνονται στην αστυνομία ή σε υπηρεσίες υποστήριξης, καθώς οι υπηρεσίες αυτές συχνά θεωρούν εκ των προτέρων τις γυναίκες ως θύματα.
• Για τους άντρες η σεξουαλική επαφή είναι η κύρια οδός ικανοποίησης της ανάγκης τους για συναισθηματική οικειότητα, σε αντίθεση με τις γυναίκες που την αντλούν από πολλαπλές πηγές. Η σεξουαλική απόρριψη από τη σύντροφο κάνει τον άνδρα να νιώσει ότι η ανάγκη του για συναισθηματική σύνδεση αγνοείται ή παρεξηγείται, οδηγώντας σε κυκλοθυμία και εκνευρισμό.
• Η πίεση του ρόλου του «κουβαλητή»: Παρά την υποτιθέμενη πρόοδο σε αυτόν τον τομέα, ο παραδοσιακός ρόλος του άνδρα-κουβαλητή παραμένει ισχυρός. Οι γυναίκες τείνουν να ανταποκρίνονται θετικά όταν ο άνδρας έχει καλό εισόδημα και εξαιρετικά αρνητικά όταν αποτυγχάνει σε αυτό, με τις στατιστικές να δείχνουν ότι η γυναίκα έχει υπερδιπλάσιες πιθανότητες να ζητήσει διαζύγιο εάν ο σύζυγός της μείνει άνεργος. Όταν ένας άνδρας νιώθει ότι αποτυγχάνει να καλύπτει τις οικονομικές ανάγκες του σπιτιού ή να προστατεύει (όπως απαιτεί ο παραδοσιακός ρόλος του), βιώνει έντονα το συναίσθημα της αδυναμίας και της απώλειας ελέγχου, το οποίο συχνά εκφράζεται με θυμό ή οδηγεί σε κατάθλιψη.