Η επιλογή ψυχολόγου για έναν άντρα είναι ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση. Εκτός από τις προϋποθέσεις που θα πρέπει να ισχύουν για όλους (δηλαδή και για τις γυναίκες), υπάρχουν και κάποιες ιδιαίτερες ως προς το ζήτημα του φύλου.
Τι θα πρέπει να προσέξετε:
1) Έχετε υπ’ όψιν ότι ένας “σύμβουλος ψυχικής υγείας” δεν έχει κάνει σπουδές στην Ψυχολογία, αλλά πρόκειται για έναν κωδικό στην εφορία (ΚΑΔ 96.09.19.08) τον οποίο μπορεί να δηλώσει οποιοσδήποτε.
2) Προτιμάτε Ψυχολόγους με 4ετες πτυχίο Δημοσίου Πανεπιστημίου.
3) Δεν υπάρχει κατοχυρωμένο στην Ελλάδα το επάγγελμα του “Ψυχοθεραπευτή”. Συνήθως τέτοιοι δηλώνουν είτε Ψυχολόγοι, είτε άλλες συναφείς ειδικότητες (όπως Κοινωνικού Λειτουργοί), ή ακόμα και άτομα χωρίς συναφές πτυχίο, που έχουν κάνει κάποια εκπαίδευση πάνω σε μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση (π.χ. Συστημική, Ψυχοδυναμική, Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική κ.α.). Επομένως, αν κάποιος δηλώνει “Ψυχοθεραπευτής”, ελέγξτε επιπλέον αν έχει και ποιο είναι το βασικό του πτυχίο.
4) Απλοποιώντας, μπορούμε να πούμε ότι η εργασία με έναν Ψυχολόγο μπορεί να είναι είτε επάνω σε κάποιο συγκεκριμένο ζήτημα (“Συμβουλευτική”) είτε σε βαθύτερα ψυχολογικά προβλήματα (“Θεραπεία”). Δεν είναι όλα, λοιπόν, “θεραπεία”, ούτε υποτίθεται ότι πρέπει να είναι. Επίσης, δεν ισχύει η κοινή αντίληψη ότι “ένας ψυχολόγος δεν δίνει πότε συμβουλές”.
5) Δεν κάνουν όλοι με όλους. Είναι σημαντικό να υπάρχει συμφωνία ανάμεσα σε Ψυχολόγο και Πελάτη σε βασικά ζητήματα αξιών. Έχετε δικαίωμα να κάνετε “συνέντευξη” στον Ψυχολόγο σας, και έχει υποχρέωση (και βάσει του Κώδικα Δεοντολογίας) να σας απαντήσει για τα βασικά του πιστεύω. Αν υπάρχει κάποια ουσιαστική ασυμβατότητα, η συνεργασία είναι σχεδόν σίγουρο ότι δεν θα προχωρήσει.
Ζητήματα μεταφυσικής: σε μακροχρόνιες ψυχοθεραπείες, διαφορές σε ζητήματα μεταφυσικών πιστεύω μπορεί να αποτελέσουν πρόβλημα. Για παράδειγμα, ένας άθεος πελάτης ίσως απογοητευτεί από έναν Ψυχολόγο που χρησιμοποιεί την πίστη του στον Θεό για να λύσει υπαρξιακά ζητήματα.
Ζητήματα κοινής λογικής: πελάτες με υπόβαθρο σε θετικές επιστήμες λειτουργούν καλύτερα όταν και ο Ψυχολόγος αντιλαμβάνεται αυτού του είδους τη λογική.
Κοινωνική προσαρμογή: Γενικά, η ψυχοθεραπεία είναι μια διαδικασία κοινωνικής προσαρμογής. Αυτό μπορεί να γίνει προβληματικό σε περιόδους όπως η σημερινή, όπου η ίδια η κοινωνία έχει πολύ προβληματικά χαρακτηριστικά.
6) Όσον αφορά τους άντρες, είναι σημαντικό ο Ψυχολόγος να μην είναι εχθρικά προκατειλημμένος εναντίον τους. Συνεργασία με άτομα που θεωρούν τους άντρες εξ’ ορισμού ως προνομιούχους λόγω κάποιας ιδεολογικής κατασκευής (π.χ. “Πατριαρχία”) είναι σίγουρο ότι σε βάθος χρόνου θα οδηγήσουν σε αδιέξοδο – ή, χειρότερα, σε αρνητική εμπειρία.
Έχει βρεθεί ότι, ευτυχώς, ακόμα και άτομα που αυτοχαρακτηρίζονται ως φεμινίστριες, στην πράξη βάζουν στην άκρη τα πιστεύω τους όταν έχουν απέναντι τους άντρες. Βεβαίως, αυτό δεν ισχύει στο σύνολο των περιπτώσεων.
7) “Κουβέντα” έναντι δράσης: Το στυλ θεραπείας που έχει επικρατήσει είναι προσανατολισμένο στις συνήθεις πελάτισσες του κλάδου, που ήταν κατά συντριπτική πλειοψηφία γυναίκες – ακόμα και σε πολύ παλιότερες περιόδους όπου η πλειοψηφία των Ψυχολόγων ήταν άντρες. Οι άντρες όμως έχουν πολύ διαφορετικό τρόπο επεξεργασίας των ζητημάτων τους από τις γυναίκες. Είναι προσανατολισμένοι περισσότερο στη δράση, παρά στην αέναη εξερεύνηση των συναισθημάτων τους. Αυτό είναι μια θετική διαφορά φύλου και όχι κάποιο “πρόβλημά” τους. Ο Ψυχολόγος σας θα πρέπει έχει συνείδηση αυτού του γεγονότος, και να μπορεί να επικοινωνεί μαζί σας με τον αντρικό τρόπο επικοινωνίας.
8) Το φύλο του Ψυχολόγου έχει σημασία, ιδιαίτερα όταν τα προβλήματα που έχετε να αντιμετωπίσετε αφορούν σχέσεις και σεξουαλικά ζητήματα. Γυναίκες και άντρες έχουν διαφορετικές σεξουαλικές (αναπαραγωγικές) στρατηγικές, οι οποίες έχουν σημεία σύγκρουσης.
Έχει βρεθεί ότι οι γυναίκες έχουν προκατάληψη (bias) υπέρ του φύλου τους. Όταν τίθενται θέματα νομιμοποίησης των σεξουαλικών στρατηγικών, κατά συντριπτική πλειοψηφία υποστηρίζουν τις γυναικείες.
Από την άλλη πλευρά, δεν είναι σίγουρο ότι ένας άντρας Ψυχολόγος θα υποστηρίζει την αντρική σεξουαλική στρατηγική. Θα λέγαμε ότι απεναντίας, η πλειοψηφία και των αντρών ψυχολόγων θεωρεί ως νομιμοποιημένη τη γυναικεία στρατηγική, και θεωρούν την αντρική ως προβληματική (για λόγους που δεν μπορούμε να αναλύσουμε εδώ). Σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει ένας βαθμός ασυνείδητης άρνησης του φύλου του από τον ψυχολόγο. Χρειάζεται λοιπόν προσοχή.
Συνοπτικά, θα λέγαμε ότι το αντρικό φύλο του ψυχολόγου είναι απαραίτητη, αλλά όχι ικανή προϋπόθεση.
9) Για έναν άντρα, είναι σημαντικότερο ο Ψυχολόγος να είναι “με τη μεριά του”, υπό την έννοια ότι θεωρεί τον ανδρισμό ως θετική ποιότητα (και όχι, βεβαίως, να τον επικυρώνει πάντα!), παρά άλλοι παράγοντες, όπως π.χ. τι ψυχοθεραπευτική προσέγγιση ακολουθεί.
10) Είναι θεμιτό να κάνετε την έρευνα σας.
- Φαίνεται “νορμάλ”; Αν όχι, αυτό είναι ένα red flag (πιθανόν προβληματικό).
- Τι post-άρει στα social media; Μήπως φαίνεται να έχει θεοποιήσει το γυναικείο φύλο; (Ένα συχνό πρόβλημα).
- Αν έχει ακραίες απόψεις σε κάποια ζητήματα, π.χ. αντιτίθεται στην Συνεπιμέλεια τέκνων σε περίπτωση διαζυγίου από θέση αρχής, ή διαφωνεί με την ύπαρξη αρσενικού και θηλυκού φύλου, καλό είναι να συνεχίσετε το ψάξιμο.
- Διαβάστε κείμενα που έχει γράψει. Είναι green flag αν έχει καταθέσει την άποψη του γραπτά. Είναι reg flag αν όλα τα γραπτά του ψυχολόγου είναι “μεταφορικά”, “ποιητικά”, ή έχουν μια αποκρυφιστική ποιότητα.
- Κάποιες ψυχοθεραπευτικές μέθοδοι χρειάζονται πολύ χρόνο. Παρ’ όλα αυτά, αν μετά από δυο-τρεις συνεδρίες δεν νιώθετε άνετα, έχετε το δικαίωμα να ψάξετε για άλλον ψυχολόγο.